Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT, cognitive-behavioral therapy) jest podejściem psychoterapeutycznym stosowanym w leczeniu wielu zaburzeń psychicznych oraz problemów emocjonalnych.
Wykorzystuje zarówno metody poznawcze – pracę ze sposobem myślenia i przekonaniami – jak i metody behawioralne, skoncentrowane na zachowaniu. Metody poznawcze pomagają rozpoznawać i modyfikować niepomocne sposoby interpretowania sytuacji, co wpływa na emocje i zachowanie. Metody behawioralne i doświadczeniowe pozwalają wypróbowywać nowe sposoby reagowania i budować bardziej pomocne wzorce zachowania.
Certyfikowani psychoterapeuci poznawczo-behawioralni w Jeleniej Górze
Tomasz Kurzydłowski – psycholog, psychoterapeuta poznawczo-behawioralny (certyfikat nr 1504): terapia poznawczo-behawioralna, terapia schematów. Włącza elementy terapii akceptacji i zaangażowania ACT, dialektyczno-behawioralnej DBT oraz prowadzi terapię par w nurcie CBT i skoncentrowanej na emocjach EFT. tel. 663 87 77 87
Joanna Stelmach – psycholog, psychoterapeuta poznawczo-behawioralny (certyfikat nr 556): terapia poznawczo-behawioralna. tel. 665 36 63 63
Oboje ukończyliśmy pięcioletnie studia magisterskie na kierunku psychologia oraz czteroletnie studia podyplomowe w Szkole Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej Uniwersytetu SWPS, prowadzonej pod kierownictwem dr hab. Agnieszki Popiel i dr Ewy Pragłowskiej. Posiadamy certyfikaty Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej i stale rozwijamy swoje kompetencje podczas specjalistycznych szkoleń i superwizji.
Rodzaje terapii poznawczo-behawioralnych
Ogólnie mówiąc, terapia CBT pomaga poprawić samopoczucie i dokonać oczekiwanych zmian w życiu.
To, jak myślimy, wpływa na to, co czujemy, czyli zmiana tego, jak myślimy, może zmienić to, co czujemy.
David Clark i Aaron Beck
Terapia poznawcza (…) uczy ludzi, jak mają zmienić swoje myśli, przekonania i postawy, które odgrywają ważną rolę w negatywnych stanach emocjonalnych, takich jak lęk albo depresja.
Współczesna rodzina terapii poznawczo-behawioralnych obejmuje wiele rozwijających się podejść i modeli terapeutycznych. Oprócz klasycznej CBT należą do nich m.in. terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) oraz terapia dialektyczno-behawioralna (DBT). Silnie związana z tradycją poznawczo-behawioralną jest również integracyjna terapia schematu (ST). Współczesny rozwój CBT obejmuje także podejście oparte na procesach (PBT), które koncentruje się na indywidualnych procesach psychologicznych podtrzymujących problemy danej osoby. Wymienione terapie wyróżniają się naciskiem na dany element, który przeważnie jest zawarty w nazwie danej terapii.
Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT, acceptance and commitment therapy) jest podejściem zaliczanym do tzw. trzeciej fali terapii poznawczo-behawioralnych. Koncentruje się na rozwijaniu elastyczności psychologicznej – zdolności do działania i dokonywania wyborów zgodnych z osobistymi wartościami także w obecności trudnych myśli i emocji.
Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT, dialectical behavior therapy) jest podejściem opracowanym szczególnie z myślą o osobach z nasilonymi trudnościami w regulacji emocji, zachowaniami autodestrukcyjnymi i problemami interpersonalnymi, w tym osobach z zaburzeniem osobowości borderline. Duży nacisk kładzie na rozwijanie umiejętności uważności, tolerowania kryzysu, regulacji emocji oraz skuteczności interpersonalnej.
Terapia Schematów (ST schema therapy) jest podejściem integracyjnym wywodzącym się z terapii poznawczo-behawioralnej. Celem terapii schematu jest zaspokajanie podstawowych potrzeb emocjonalnych w zdrowy, adaptacyjny sposób. Praca obejmuje m.in. rozpoznawanie i zmianę nieadaptacyjnych schematów oraz stylów radzenia sobie, które mogą przejawiać się powtarzającymi się problemami w relacjach, utrwalonymi trudnościami życiowymi, silnymi reakcjami emocjonalnymi czy problemami osobowościowymi.
Terapia schematów jest często terapią dłuższą niż wymienione powyżej formy terapii, szczególnie w przypadku utrwalonych trudności osobowościowych i powtarzających się problemów w relacjach. Jej długość zależy od rodzaju i złożoności problemów oraz celów terapii.
Skuteczność psychoterapii poznawczo-behawioralnej potwierdzona naukowo
Terapia poznawczo-behawioralna należy do najlepiej przebadanych podejść psychoterapeutycznych. Jej skuteczność została potwierdzona w licznych badaniach i metaanalizach, a CBT jest rekomendowana w wytycznych National Institute for Health and Care Excellence (NICE) w leczeniu wielu zaburzeń psychicznych.
Możesz przejrzeć metaanalizy badań nad skutecznością CBT.
Problemy, w których pomocna jest terapia poznawczo-behawioralna
Najczęstsze problemy z jakimi przychodzą Klienci na terapię poznawczo-behawioralną (i są udokumentowane dowody na skuteczność tej terapii w tych zaburzeniach):
- Zaburzenie lękowe z napadami lęku (lęk paniczny)
- Agorafobia (lęk przed otwartą przestrzenią, wyjściem z domu, tłumem, miejscami publicznymi, samotnym podróżowaniem)
- Lęk o zdrowie (hipochondria), lęk przed śmiercią
- Fobia społeczna (lęk przed negatywną oceną ze strony innych osób)
- Zaburzenie lęku uogólnionego (GAD; dawniej: nerwica lękowa – nasilone napięcie, martwienie się i obawy dotyczące codziennych wydarzeń i trudności)
- Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD; dawniej: nerwica natręctw)
- Zaburzenie stresowe pourazowe (PTSD – trauma)
- Zaburzenia nastroju (depresja, zaburzenia afektywne dwubiegunowe ChAD)
- Zaburzenia snu (bezsenność)
- Fobie proste (np. pobieranie krwi)
- Uzależnienia
- Paruroza, trichotillomania, dermatillomania
- Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD)
Terapia poznawczo-behawioralna jest pomocna także w sytuacji, gdy ktoś ma trudność w poradzeniu sobie z jakimiś ważnymi dla niego problemami w pracy zawodowej i w życiu osobistym / związkowym:
- Przewlekły ból
- Nadmierna złość
- Silny stres
- Perfekcjonizm
- Niestabilne poczucie własnej wartości
- Rozwiązywanie problemów
- Terapia par